Interpellatie gasopslag Waalwijk

vrijdag 27 januari 2012

Initiatief Interpellatiedebat D66 Waalwijk,

Dank, voorzitter én raad, voor de gelegenheid tot dit interpellatiedebat. Geachte aanwezigen.

Een gasopslag in je gemeente is niet niks. De publieke tribunes van de Raad van State zaten afgelopen maandag en dinsdag vol met ongeruste burgers uit de wijde omgeving van Alkmaar die in opstand zijn gekomen tegen de voorgenomen gasopslag Bergermeer.

Waar zal ik eens beginnen. Ik denk voor het gemak bij 29 november 2010. De dag waarop naar uw zeggen Northern Petroleum, Star Energy en Essent Gas Storage zich bij u meldden voor een presentatie van hun voornemens. Dat is 14 maanden geleden. Wij weten dit nu, 26 januari 2012, uit vragen die we u stelden en waarop deze week met vertraging uw antwoorden kwamen.

U zegt nu dat de presentatie van toen naast algemene informatie specifiek ging over plannen voor een opslag van gas in Waalwijk. De GasWolluk, zal ik maar zeggen, zij het dat die ondergronds moet. Op 3 kilometer diepte, grotendeels onder dicht bebouwd en bewoond gebied, om precies te zijn.

U voegt daar nu iets wezenlijks aan toe. Namelijk dat Waalwijk vanuit verschillende overwegingen een geschikte locatie lijkt voor de ondergrondse gasopslag. Dat de geologische stabiliteit in orde is. En dat Waalwijk gunstig ligt aan de aanwezige infrastructuur.

Vraag 1: Waarop baseert u deze kennis? En waarom heeft u destijds niet onmiddellijk de raad geïnformeerd over het concrete voornemen om zo’n ingrijpend project pal onder de stad Waalwijk en een deel van het buitengebied te realiseren?

U heeft in de beantwoording van vragen van Groen Linksaf op 26 oktober 2010 nog wel aangegeven ‘binnenkort overleg te hebben met de initiatiefnemers en het ministerie’. U schreef ook: ‘wij zullen de raad over dit overleg informeren.’ Voor zover ons bekend heeft u dit echter nagelaten.

Uit eigen onderzoek weten wij nu dat het Maleisische staatsenergiebedrijf Petronas, toenmalig eigenaar van Star Energy, Waalwijk als een van drie locaties in Europa heeft aangewezen voor gasopslag. Star Energy is eind vorig jaar aan het Britse IGas verkocht. Het wil nu met Essent Gas Storage de gasopslag voor onder meer de Britse markt realiseren op het Europese vasteland. Het heeft reeds aanzienlijke rechten voor ‘Waalwijk’ betaald, zo’n tien miljoen euro. Die wetenschap heeft u niet met ons gedeeld.

U spreekt nu verder van ‘recente signalen’ die erop wijzen dat het Waalwijkse veld een serieuze kandidaat is voor gasopslag. Welke signalen dat zijn, heeft u niet met ons gedeeld.

Voorts stelt u nu dat u in antwoord op onze vragen vooralsnog geen bezwaren te hebben tegen tegen de opslag van aardgas, al is dit nog geen definitief standpunt. Uw argumenten zijn ons onbekend. Dit standpunt heeft u nooit eerder met ons gedeeld. Integendeel: in uw recente raadsinformatiebrief over alles wat er onder Waalwijk theoretisch kan, zegt u met nadruk géén standpunt te hebben ingenomen.

U zegt nu tevens dat u voornemens bent in constructief overleg te gaan op het moment dat zich een concreet opslagproject aandient. Dat beleidsvoornemen heeft u nooit eerder met ons gedeeld. Bovendien ligt er dus al geruime zo’n concreet project, al verloopt het om technische redenen nogal traag.

Vraag 2: Waarom heeft u de raad buiten al dit soort overwegingen gelaten? Waarop baseert u uw nieuwe standpunt, ook al is dat niet definitief?

Vraag 3: Denkt u niet dat zo’n enorm project, met zo’n impact, veel eerder de moeite van het communiceren waard was, ook jegens de burgers die straks boven deze gastrampoline wonen?

Verder. U heeft kennelijk voldoende grond voor dit voorlopige standpunt, al is óns geen enkel onderzoek naar de veiligheid van deze specifieke locatie bekend. U verwijst veiligheidsrapporten betreffende 15 jaar ervaring elders. Toch stelt u dat de Waalwijkse bodemgesteldheid ‘kenmerkend en positief’ is.

Vraag 4: Wat weet u nu van de bodemveiligheid? En: waarom weet de raad dat dan niet?

Dan wat wij nu verder weten uit onderzoek bij Economische Zaken en de betrokken bedrijven (Petronas, Star Energy, Essent Gas Storage en Northern Petroleum) over de procedures en de gang van zaken. De combinatie Star Energy / Essent Gas Storage heeft bij het ministerie van Economische Zaken dus reeds

lang een aanvraag liggen voor de opslag van gas in de bodem onder Waalwijk, en mogelijk ook onder Sprang Capelle (waar zich een deel van het gasveld bevindt). Er is het ministerie óók een concept voor het bijbehorende gasopslagplan voorgelegd. Dat is eveneens door de partijen in Den Haag toegelicht en besproken. Het is echter aan revisie toe en de bedrijvencombinatie is nog niet zo ver om die revisie in te dienen. Tot zolang wacht het ministerie met de beoordeling van de opslagvergunning. Daartoe wordt de huidige vergunningsaanvraag tot op heden aangehouden.

Om het gasveld als opslag in gebruik te nemen, zijn zeer grote infrastructurele en technische maatregelen nodig. Onder meer moeten veel bredere gaspijpleidingen worden aangelegd om de opslag aan te sluiten op bestaande infrastructuur. Dit is een aanzienlijk werk in en rond Waalwijk. Het vormt een belangrijk deel van de enorme investeringen die met de gasopslag zijn gemoeid: vele tientallen miljoenen.

Essent en Star hebben zich op het Waalwijkse veld ingekocht voor de gasopslag. Er wordt echter nog steeds gas gewonnen door Northern Petroleum. Het veld had volgens berekeningen al lang leeg moeten zijn, maar er blijft maar gas uit komen. De partners staan nu voor de keuze om dat gas verder te laten zitten als zogenoemd kussengas (nodig voor tegendruk in de opslag) en het daartoe van Northern aan te kopen. Of te wachten tot het veld helemaal leeg is en het dan te vullen met goedkoper gas van elders (Rusland). Eerst 30 % kussengas, dan de commerciële voorraad. Dat is deel van de onderhandelingen.

Alhoewel de basisvergunningen (gasopslag, milieuvergunning, omgevingsvergunning) door Economische Zaken worden afgegeven, heeft de gemeente een actieve rol in het geheel. Zij moet eventueel het bestemmingsplan wijzigen. En ze heeft een adviserende rol bij de betreffende omgevingsvergunning.

Vraag 5: Een telefonade langs bedrijven en ministerie en een paar uur internet waren voldoende om deze en veel meer interessante feiten op tafel te krijgen. Economische Zaken heeft echter al lang niets meer van u gehoord. Waarom heeft u de raad niet van meet af aan regelmatig betrokken uit een oogpunt van actieve informatievoorziening?

Concessies en vergunningen voor activiteiten in de diepe ondergrond zijn op basis van de overigens antieke Mijnbouwwet voorbehouden aan het Rijk. We begrijpen dat het Rijk daarbij vooral kijkt naar de nationale belangen van Nederland als gasrotonde. Wij verklaren hierbij ook dat we geen principieel tegenstander zijn van veilige ondergrondse gasopslag in dat kader.

Maar… wij betreuren het ten diepste – pardonnez le mot – dat u ons als raadsleden tot op enkele dagen bij de beantwoording van de D66-vragen – volledig buiten uw overwegingen, contacten, argumenten en voorlopige standpunten hebt gelaten. Dat schept geen vertrouwen over de voortgang van dit proces, dat toch een belangwekkende maatschappelijke betekenis heeft.

Je kunt niet zonder harde argumenten voor of tegen een gasopslag zijn. Maar wij menen dat je pas een oordeel kunt vormen als je alle factoren in beeld hebt. Inclusief de boven- en ondergrondse veiligheid in Waalwijk en omgeving. We constateren dat u voor de muziek uit loopt. En we constateren vooral dat u de raad daar al ruim een jaar lang lang buiten hebt gehouden. Wij hebben nog geen enkel argument beschikbaar. Ook niet na uw schamele beantwoording van onze vragen.

Artikel over de gasopslag in bergermeer!

We wijzen u hierbij op de ‘instructie op de actieve informatieplicht’ op basis van de artikelen 169 en 180 van de Gemeentewet. Die is vastgesteld op 27 oktober 2004 en verplicht u zonneklaar om dit soort belangwekkende informatie actief met de raad en de samenleving te delen. We vrezen dat u deze instructie, in dit specifieke geval, niet heeft opgevolgd. Ook al schreef u op 26 oktober 2010 – ik citeer – ‘bij een project van een dergelijke importantie is het in het kader van alle procedures extra van belang om de bevolking zeer zorgvuldig te informeren tijdens alle fasen van het proces.’ Maar: het beetje informatie dat we nu van u hebben, moest via schriftelijke vragen uit de raad op tafel komen.

Vraag 6: Ben u gezien dit alles van oordeel dat u de raad de afgelopen 14 maanden én de periode daarvoor proactief, volledig en duidelijk heeft geïnformeerd in deze zaak?

Dan nog de kwesties schaliegas en kernafvalopslag. Wij stelden in november vorig jaar vragen over mogelijke schaliegaswinning op basis van de twee bestaande concessies: Cuadrilla en Northern Petroleum. Toen antwoordde u nog dat een standpunt daarover prematuur is, al had u zo uw reserves. Krap een maand later zegt u nu: geen medewerking aan proefboringen, geen medewerking aan schaliegaswinning. Over kernafvalopslag zegt u nu met de Midden-Brabantse gemeenten te willen overleggen. Prima, maar wij wachten nog altijd op de door u toegezegde informatieronde voor de raad op dit punt.

Vraag 7: Wat brengt u zo snel tot dat nieuwe inzicht over schaliegas? Waarom heeft u ook dat niet eigener beweging met ons gedeeld? Hoe en wanneer komt u met de afval-informatieronde?

Tenslotte richt ik me tot de collega-fracties. Wij zouden graag úw oordeel vernemen in het onderlinge debat na de reactie van het college. Afhankelijk van het verloop kondig ik hierbij alvast aan dat we een motie achter de hand houden over de informatievoorziening door het college. Ik dank u.